خلافت شام دارد . سرانجام در رجب 97 / 716 م جماعتى از سپاهيان بر او حمله كردند و در هنگام نماز در يكى از مساجد اشبيليه او را كشتند . « 1 » در 143 ق / 760 - 761 م عبد الرحمن اموى ( عبد الرحمن داخل ) به اشبيليه لشكر كشيد . ميان او و شورشيان به رهبرى رزق بن نعمان جنگى سخت درگرفت . رزق كشته شد و عبد الرحمن داخل پيروزمندانه به اشبيليه درآمد . « 2 » محمد عبد الله عنان مىنويسد : اشبيليه به سبب نزديكىاش به قرطبه منظور نظر همهء شورشگران بود . از اين‌رو ، سالها يكى از مراكز مهم شورش در اسپانيا به شمار مىآمد . « 3 » در 156 ق / 772 - 773 م مردم اشبيليه به رهبرى عبد الغفار و حيوة بن ملامس طغيان كردند . . . عبد الرحمن اين شورش را سركوب كرد و سال بعد ( 157 ق ) به اشبيليه رفت و جمعى از شورشگران را كشت و بازگشت . « 4 » عبد الرحمن داخل در اواخر روزگار خويش درصدد تشكيل يك نيروى دريايى افتاد و چند مركز براى ساختن كشتى در جايهايى در مرزها كه در كنار رودها و درياها بود ، مانند قرطاجنّه و اشبيليه تأسيس كرد . « 5 » در 229 ق مقارن حكومت عبد الرحمن دوم ( عبد الرحمن اوسط ) كشتيهاى نورماندهاى شمالى در سواحل غربى اندلس پياده شدند و در 14 محرم 230 / 844 - 845 م به شهر اشبيليه حمله كردند و هفت روز دست به غارت زدند « 6 » تا آنكه نصر خصى در سرزمين اشبيليه به جنگ نورمانها رفت و بر آنان پيروز گرديد . « 7 » در 235 ق / 849 - 850 م سيل عظيمى در اندلس آمد و نهر اشبيليه شانزده آبادى را نابود كرد . « 8 » عبد الرحمن اوسط كه به ساختن بناهاى عمومى توجهى خاص

--> ( 1 ) . همان ، ص 354 - 355 و همان ؛ ج 2 ، ص 24 . ( 2 ) . مؤلف گمنام ؛ اخبار مجموعه ؛ ص 92 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 172 . ( 3 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 176 . ( 4 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 179 و اندلس يا حكومت مسلمين در اروپا ؛ ص 48 . ( 5 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 214 . ( 6 ) . اندلس يا حكومت مسلمين در اروپا ؛ ص 68 و نور الدين آل على ؛ اسلام در غرب ؛ ص 141 . ( 7 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 297 . ( 8 ) . الكامل فى التاريخ ؛ ج 7 ، ص 51 .